Toekomstgericht ondernemen. Is dat geen pleonasme? (met dank aan mijn oude leraar Nederlands …) Zoiets als de witte sneeuw of een passerende voorbijganger? Volgens mij wel. Want ondernemen betekent automatisch je richten op de toekomst. De toekomst van je zaak. Van je klanten en medewerkers.

Tenminste, dat zou het moeten zijn. Maar daar zit hem nou net de kneep, concludeer ik uit een publicatie van Piet Moerman en Matthieu Weggeman – twee bijzonder slimme hoogleraren – die begin dit jaar het licht zag. (Absoluut lezen! Google maar even op de titel: Recept tegen kredietcrisis is Rijnlandse ordening en gemeenschapszin)

De opening van het artikel heeft je meteen te pakken. “Het Rijnlandse of Europese model staat tegenover het Anglo-Amerikaanse als een zoekende psychotherapeut tegenover dr. Phil. De psychotherapeut heeft zijn twijfels, mitsen en maren. Dr. Phil heeft en geeft zekerheid.” Verderop stellen de auteurs dat “het Rijnlandse model, dat zich onderscheidt door de grote waarde die gehecht wordt aan maatschappelijke cohesie en vakmanschap (…) is verdrongen door een Anglo-Amerikaanse stijl die gebaseerd is op (…) meer liefde voor het geld dan voor het vak.”

Mijn slimheid reikt nog niet half tot die van dit eminente hoogleraar-duo en wellicht interpreteer ik hun woorden helemaal verkeerd, maar hoe dan ook lees ik hier precies wat mij als gedreven ondernemer zo aan het hart gaat. Ga voor de liefde voor je vak! Voor je droom, je passie die je ooit deed besluiten om te gaan ondernemen!

Natuurlijk, het gaat ook om geld verdienen. Maar het gaat eerst en vooral om datgene wat je voor je klanten wilt betekenen! Vooral in deze onzekere tijd is oprechte, ongeveinsde aandacht en waarde creëren voor je klanten de enige zekerheid die je als ondernemer zou moeten sturen. Want een tevreden klant van vandaag zorgt voor je boterham van morgen.

Ik schreef het al in een eerdere column (leuk om ook eens mezelf te citeren): “Waar het aan visie ontbreekt, regeert de boekhouder. Ondernemers, hou vast aan je overtuiging, je begeisterung. Dáár begon het ooit mee. En daar gaat het nog steeds om!”

Toekomstgericht ondernemen betekent wat mij betreft dat we een nieuw geluid moeten laten horen. Een geluid tegen egocentrische carrièremoves en exorbitante bonussen. Tegen het vooropstellen van het aandeelhoudersbelang. Tegen het laten prevaleren van persoonlijk gewin boven het gewin van de onderneming en de samenleving. Misschien zijn er wel nieuwe mensen nodig om dat geluid te laten horen. Er staat een nieuwe generatie jonge managers klaar die bij de besluitvorming van vandaag zou moeten worden betrokken. Per slot van rekening zijn zij de ondernemers van morgen!

Laat ik het nu maar opbiechten, want vroeg of laat komt het toch aan het licht … In een grijs verleden heb ik eens in een artikeltje de woordspeling net werken gebezigd. Ziezo, dat is eruit. Tot mijn verdediging kan ik enkel aanvoeren dat het grapje nog nauwelijks eerder was gehoord. Netwerken was toen hartstikke nieuw en hot. Inmiddels weet iedere ondernemer hoe belangrijk het is te werken aan een netwerk. Zeker in deze tijd, waarin we het allemaal hard te halen hebben. ‘Oh ja, ik moet gaan netwerken’. Kijk, maar zó werkt dat dus niet!

Zo langzamerhand heb ik net zo’n hekel aan het woord netwerken als aan die oubollig woordspeling. Omdat netwerken maar al te vaak verwordt tot een verwoede poging om te scoren. Hoe meer visitekaartjes hoe beter. What’s in it for me? leidt tot het genante tafereel van de accountmanager die – op pad gestuurd door zijn directeur – al over mijn schouder naar een volgende prooi spiedt, zodra ik hem mijn visitekaartje heb overhandigd. Had ik kunnen weten na diens obligate opening Alles goed?

Netwerken werkt, als je de juiste basishouding hebt. Hoe kan ik iemand helpen? Welke meerwaarde kan ik iemand bieden? Misschien gewoon door Ellen in contact te brengen met Maarten, die iets voor haar kan betekenen. Ellen blij, Maarten blij en ik blij. Want nu zit ik niet bij één, maar bij twee mensen tussen de oren. Bovendien is het leuk om een ander te helpen.

Netwerken is niet making money, maar making friends. En dat begint met luisteren. We hebben twee oren en maar één mond. Gedraag je daar dan ook naar! Probeer oprecht en waarachtig te achterhalen wat je voor een ander kunt betekenen. Daarbij helpt het als je je goed voorbereidt. Wie op de deelnemerslijst van het seminar zou je nu echt eens willen spreken? Is de tafelschikking van het diner bekend? Wie wordt je tafeldame of –heer? Misschien staat die wel op LinkedIn of wieowie.nl.

LinkedIn is trouwens een fantastische tool als je contacten wilt onderhouden. Een digitale rolodex, waarin je gegevens heel makkelijk up to date houdt. Kan dat vergeelde visitekaartje de prullenbak in. (By the way … voeg je me even toe? http://www.linkedin.com/in/jorisvanderwaart).

Netwerken is leuk, want making friends is leuk. Iemand verder helpen is leuk. Tenminste, als er een klik is. Een bepaalde chemie, van waaruit je een relatie kunt uitbouwen. Een one night stand brengt niemand verder. Netwerken hoort het begin te zijn van een langdurige relatie en het kost tijd voor je zover bent.

Haastige spoed is zelden goed. Meer nog, haastige zaken zijn zelden leuk, belangrijke zaken hebben zelden haast. En daar draait het uiteindelijk toch om, nietwaar? Om belangrijke, leuke zaken!

En zo is het maar net (zes tips voor niks)

1. Netwerken is géén sales activiteit

2. Toon oprechte interesse; tweederde van je tijd luisteren, eenderde vertellen

3. Niet kwantiteit, maar kwaliteit telt

4. Wie goed doet, goed ontmoet; dus éérst brengen, dan halen

5. Bereid je voor; kijk op LinkedIn of wieowie.nl met wie je in contact komt of wilt komen

6. Wat snel komt is snel weer weg; neem de tijd om een relatie uit te bouwen

Of ik een bijdrage wil leveren aan een duurzame wereld … Tuurlijk wil ik dat. Mijn ‘ja’ is even oprecht en vanzelfsprekend, als wanneer mijn moeder me vraagt of ik een stuk zelfgemaakte appeltaart wil. Natuurlijk wil ik duurzaam leven. Niemand staat ’s ochtends op met de gedachte ‘vandaag ga ik eens een extra portie CO2 uitstoten, kilowatts wasten en bodempje verontreinigen’. Dat is het punt niet.Wat het punt dan wel is? Wat moet ik doen en laten? Waar moet ik beginnen? Misschien een slap excuus in een tijd waarin we worden overladen met duurzame do’s en dont’s, maar daar zit ‘m nou net de kneep. Duurzaam leven vraagt een inspanning en het is mensen eigen om zich daar met smoesjes aan te onttrekken. En dus verbergen we ons gretig achter onduidelijkheden en tegenstrijdigheden.

Ik zou denken dat ik – begaan als ik ben met het milieu – geen Hummer moet kopen (zie je mij al achter het stuur?) maar een Prius. Maar cradle-to-cradle geredeneerd, zou dat benzineslurpende monster wel eens duurzamer kunnen zijn dan dat slimme hybride Japannertje. Flauw? Oké, ander voorbeeld. Ik hang mijn hele huis vol spaarlampen. Maar de New Scientist vertelt me dat ik beter vegetariër kan worden. Bij de productie van vlees worden namelijk nogal wat broeikasgassen uitgestoten. Twee kingsize steaks verpesten onze omgeving evenveel als pakweg 250 kilometer autorijden. Of als een 100 Watt lamp die ik rücksichtslos 20 dagen continu laat branden.

Ik zie door de bomen het duurzame FSC bos niet meer en dus doe ik maar lekker niks. Wie krijgt mij in beweging? Al Gore? Nee hoor; nu sommige criticasters zijn bestseller als een Convenient Lie hebben betiteld, hoef ik ook al niet naar Gore te luisteren.

Een duurzame wereld begint bij jezelf. Bij mij, bij jou, bij mijn groenteboer, bij tante Truus drie hoog achter … Als we al die ‘jezelven’ willen mobiliseren, zal er een duidelijke, ondubbelzinnige, voor ieder begrijpelijke bijbel of koran voor duurzaamheid moeten komen. Met praktische adviezen en uitvoerbare richtlijnen. Eén helder verhaal, zodat niemand zich meer kan verschuilen achter ‘wist ik niet’ en ‘ja maar …’.

Binnenkort opent onder in De Lichttoren, hartje Eindhoven, het International Centre for Sustainable Excellence haar deuren. Een internationaal centrum waar organisaties samenwerken aan nieuwe duurzame producten en hun eigen processen en producten verbeteren. En waar consumenten als jij en ik de laatste stand van zaken op het gebied van duurzaamheid kunnen aanschouwen. Ik hoop van harte dat het niet blijft bij theoretische modellen en technisch abracadabra, maar dat ze ons daar, vanuit die oude Philips fabriek, het duurzame licht laten zien. Let’s make things clearer!

Jong en dynamisch. Hoe vaak gebruikten organisaties een aantal jaar geleden die woorden niet in hun pogingen om zich te onderscheiden? Wat het inhield mag Joost weten; stel je voor dat je je onderneming als oud en onveranderlijk kwalificeert…

Op dit moment zijn het andere termen. Duurzaam. Maatschappelijk verantwoord. En vooral ook innovatief. Wat we onder dat laatste moeten verstaan, is helaas niet altijd duidelijk.Jazeker, we zijn ‘met ons allen’ flink aan het innoveren. We kennen een Innovatieplatform, met aan het hoofd ons aller Jan-Peter Balkenende. Innovatiemanagers werden geïntroduceerd. Taskforces Innovatie. Er is zelfs een innovatie.startpagina.nl. Maar of we wérkelijk allemaal zo vernieuwend bezig zijn?

Innoveren is méér dan nieuwe producten en diensten in de markt zetten. In mijn ogen ben je pas daadwerkelijk innovatief bezig, als je vernieuwende concepten introduceert.

Concepten die voor klanten tot nieuwe ervaringen leiden. Wikipedia verwoordt het heel treffend. “Innovatie verschuift meer naar innovatie van ervaringsomgevingen, waarin consumenten en bedrijven samenwerken aan persoonlijke ervaringen van individuele klanten. De rollen van bedrijven en consumenten komen daardoor steeds dichter bij elkaar te liggen.”

En zo is dat. Wie daadwerkelijk innovatief bezig is, stelt de klant centraal en biedt wat die klant wil. Wat dat is? Anything, anywhere, anytime. Maar dat wil niet per definitie zeggen ‘méér’. En juist daar gaan we nogal eens de fout in.

Misschien ga ik wat kort door de bocht en doe ik alle knappe analyses en ingewikkelde beschouwingen tekort, maar volgens mij is de uiteindelijke oorzaak van de huidige economische malaise een onjuiste interpretatie van wat de klant daadwerkelijk wil.

We blijven ons maar focussen op ‘meer en groter’, waar het juist om ‘anders en beter’ zou moeten gaan. Want meer van hetzelfde leidt onvermijdelijk tot constipatie.

Innovatie is voortdurende verbetering. En die verbetering zou best eens kunnen liggen in ‘minder’. Minder egocentrisch. Minder belastend voor het milieu. Minder onverantwoord. Minder ongezond. Minder gehaast en dwingend. Minder ongelijkheid. Minder gefocust op kwantitatieve en juist meer op kwalitatieve groei.

Innoveren is nieuwe ervaringen creëren voor je klant. Dat maakt het meer dan ooit van belang dat je in verbinding komt met die klant. Dat je in zijn hoofd kijkt, in zijn hart kruipt. Wat zijn de eisen, de wensen en behoefte van je klant? Wat drijft hem? Wat houdt hem tegen, wat helpt hem vooruit? Als je die vragen oprecht, authentiek en met een frisse kijk probeert te beantwoorden, ben je daadwerkelijk innovatief bezig. En dan loop je in alle opzichten voorop!

Zo tegen het einde van het jaar, net voordat de bordjes worden verhangen, is een goed moment om even stil te staan. Om even om te zien en vooral vooruit te kijken. Privé en zakelijk.

Waar ben je mee bezig? Waar kom je vandaan en waar wil je naartoe? Als partner, als ouder, als vriend of vriendin, als ondernemer. Lig je nog op koers, zijn er klippen te omzeilen? Vind je je tocht nog leuk, bevredigend, inspirerend?

Meer dan ooit is de aanwezigheid van de kapitein op de brug vereist. Hij bestudeert de zeekaarten, luistert naar de weersvoorspellingen. Toegegeven – zelfs een rasoptimist als ik kan er niet omheen – er waait een andere wind, we bevinden ons in woelig vaarwater.

Met het omvallen van Lehman Brothers op 15 september raakte de economische crisis in een stroomversnelling. Bedrijven krijgen te maken met een verminderde vraag naar hun producten en diensten en nemen vervolgens de bekende maatregelen.

Minder investeren, kosten reduceren, werktijdverkorting, ontslagrondes … Ondertussen gooien de media gretig olie op het vuur. Maar hoe vervelend en verontrustend ook, het is een scenario dat we eerder lazen. Niets nieuws onder de zon. Dus laten we vooral niet bang zijn. Want angst verlamt.

Laten we dit moment van bezinning aangrijpen om te proberen een andere draai te geven aan datgene wat ons in eerste instantie wellicht beangstigt. Laten we het zien als een avontuur. Hé kapitein … weet je nog waarom je ooit voor die wijde zee koos? Wat stond er toen boven de einder? Zekerheid, winst, groei, méér? Of was het een horizon met passie, uitdaging, creativiteit en ontdekking die je trok?

Succesvol zijn betekent realiseren wat je écht verlangt. En dus zul je je daar eerst bewust van moeten zijn. Wie niet weet wat hij werkelijk wil, is stuurloos en loopt onherroepelijk op de klippen.

Zie dit moment van bezinning – waar 2008 overloopt in 2009 en er een straffe tegenwind begint te waait – als een kans en een nieuwe start. Misschien kies je voor een andere koers, stuur je een beetje bij of hou je de steven onverzettelijk in dezelfde richting. Allemaal prima, als je je maar laat leiden door de juiste, authentieke bakens die heel dicht bij jezelf liggen.

We zijn toe aan een verlichte state of mind. Onze samenleving en ieder van ons. Dus ken je wensen en drijfveren, uit ze aan de mensen met wie je op reis bent. Geloof, deel en kies je weg. Yes, we can!

Ik wens u en iedereen die u lief is, een groots en avontuurlijk 2009!

Oké, ik ontkom er kennelijk niet aan. Nog één keer over de kredietcrisis dan. Maar daarna houden we er écht over op. Afgesproken?

Een paar dagen geleden genoot ik samen met een waardevolle klant van een verrukkelijk diner. (Als het over culinaire aangelegenheden gaat, kan die crisis me helemáál de pot op!) Ad vroeg me of ik het verhaal van de hommel kende. Uit wetenschappelijk onderzoek en daaruit voortvloeiende vuistdikke rapporten blijkt dat een hommel gezien zijn omvang, gewicht en vleugelomvang helemaal niet kan vliegen. Maar toch zoemt hij vrolijk van bloem naar bloem. Hoe dat kan? Het beestje heeft die rapporten niet gelezen.

Een aardige wetenswaardigheid die precies aantoont hoe ik over de crisis denk. De kredietcrisis is vooral een vertrouwenscrisis. Ja ja … dat weet u wel, maar het is niet alleen de consument die het aan vertrouwen ontbreekt. Ondernemers zeuren wat dat betreft net zo hard mee. Alsof er geen ander gespreksonderwerp meer is. Alsof er niks anders opzit dan bij de pakken neer te zitten en lijdzaam te wachten tot het tij keert.

Wat is dat nou?! Inderdaad, de media hameren dag in dag uit in ons hoofd dat het slecht gaat of dat het slecht gaat worden. Zelfs boven wat positiever nieuws prijkt doorgaans een alarmerende kop. Logisch, kommer en kwel verkoopt. Maar een beetje hommel laat zich toch niet vleugellam maken door zo’n rapport?!

Natuurlijk moeten we niet als struisvogels de kop in het zand steken. Er waait wel degelijk een guur windje. Maar daar kun je je op kleden. Zolang je als ondernemer nog niet honderd procent van je markt hebt, zit je niet stil. Dan valt er nog genoeg te winnen. Bij tegenwind ga je eens extra op de pedalen staan. Prima, krijg je sterke kuiten en mooie billen van. Deze tijd zou je moeten triggeren om dat te doen waarvoor je hebt gekozen en waar je goed in bent. Juist nu! Om nog maar eens een andere metafoor van de beestenstal te halen: in a hurricane even turkeys fly.

Nu is het tijd voor de echte hoogvliegers. Dit is de kans om je als ondernemer te bewijzen en te onderscheiden. Dat begint met geloof en vertrouwen in je eigen ambitie en je eigen kunnen. Crisis? Ik wil er niks meer over horen. Het moet potverdorie maar eens afgelopen zijn!

Gelukspoeper. Mazzelaar. Zondagskind. Bofkont. Woorden genoeg voor degenen die het geluk zomaar in de schoot lijkt te vallen. Pas op, lijkt, want als ik ergens niet in geloof, dan is het wel in geluk dat zomaar aan komt waaien. Geluk is niet iets wat je toevalt – afgezien van een incidenteel meevallertje of een onverwachte pakkerd van je beschermengel – maar iets wat je afdwingt. 1% Inspiratie, 99% transpiratie, om maar eens een gemeenplaats te gebruiken. Aan clichés geen gebrek, als het om geluk gaat. Meer oorspronkelijke en inspirerende one- en twoliners vind je in het boekje ‘Klavertje Vier; een fabel over geluk’ van Álex Rovira Celma en Fernando Trias de Bes. Gewoon eens doorbladeren. Kom je leuke dingen tegen, zoals “Dom geluk is nooit van lange duur, want het hangt niet van jou af. Het echte geluk schep je zelf en is daarom van langere duur.”De tiende regel van geluk uit het genoemde boekje luidt als volgt. “Geluk scheppen is goede omstandigheden creëren voor kansen. Maar kansen zijn geen kwestie van geluk of toeval; ze zijn er altijd.” Kijk, dat vind ik nou een mooie voor ondernemers. Geluk in de betekenis van succes krijg je niet cadeau. Daar moet je constant keihard voor werken. Je krijgt niets cadeau, voor niets gaat de zon op en je krijgt wat je verdient.

Oké, en nu even alle clichés terzijde, hoe waar ze ook mogen zijn. Laten we het eens hebben over die andere betekenis van geluk. Niet het succes, maar je happy voelen. Senang. Ook in die zin is ondernemersgeluk voor een heel groot deel maakbaar. Gelukkig zijn is een kwestie van keuzes maken, steeds weer opnieuw. En dat, dames en heren ondernemers, valt potdomme niet mee, zoals we allemaal wel eens ervaren. Als je de baas bent over je bedrijf, kun je kiezen; als het bedrijf de baas is over jou is de keuze zoek. Freedom is just another word for nothing left to loose.

Ooit ben je eens begonnen met je studie, je werk, je onderneming, vanuit een bepaalde passie. Je koos iets waar je goed in was, wat je leuk vond om te doen. Mazzelpeer die je bent, was je in staat de omstandigheden naar je hand te zetten, kansen te creëren en te benutten. En kijk aan: geluk – in de vorm van succes – viel je ten deel. ‘Van alle wegen die naar geluk leiden, zijn volharding en werken de meest zekere’, zo stond op jouw Delftsblauwe wandtegeltje. Alleen … somewhere along the way you lost it. Je onderneming werd groter en complexer. Steeds minder tijd om aan die oorspronkelijke passie te besteden, steeds meer managementtaken op je bordje. Gedoe met klanten, personeel dat ziek wordt en op het verkeerde moment op vakantie wil. Boekhouder, fiscus, arbo-mevrouw, milieu-mijnheer, ondernemingsraad … allemaal willen ze je spreken. “Hé, maar ik wilde alleen maar mijn ding doen!”

Wellicht is dat hele kleurrijke en boeiende circus dat ondernemen heet, helemaal jouw ding. Gelukkig dan! Maar als geluk betekent, keuzes maken, neem dan af en toe de tijd om even stil te staan. Zit je nog in je kracht en máák je daadwerkelijk keuzes? Ben je nog gelukkig met je onderneming? En – net zo belangrijk! – is je onderneming nog gelukkig met jou? Ja? Prima dan, verder met ondernemen! Maar als dat moment van zelfreflectie een ander antwoord geeft, trek dan je plan en kies de weg die bij jou past. Iemand die dat kan en daartoe het lef heeft, dat vind ik nou een gelukkig mens!

Deze column is gepubliceerd in Jong Management Magazine

Succes is geen toeval, maar valt je toe. Dat wil zeggen, als je over het talent beschikt om kansen te zien, te creëren en te benutten. En dat is precies wat de ware ondernemer kenmerkt. Nu kom je op je ondernemerspad natuurlijk altijd obstakels tegen die je niet ziet aankomen. Nine/eleven, de kredietcrisis … om maar wat te noemen. Shit happens en je zult al je creativiteit, slimheid en flexibiliteit aan moeten spreken om door zulke onvoorziene gebeurtenissen niet onderuit te gaan.Maar er zijn ook ontwikkelingen die je wél kunt voorzien. De vergrijzing bijvoorbeeld. Een demografische feit met een enorme impact. Hoe komt het toch dat zo weinig ondernemers zich daadwerkelijk voorbereiden om die vergrijzing zo dadelijk te verzilveren?

Kom op, hier ligt een enorme kans! Een gestaag groeiend legioen van ouderen, die zich allesbehalve oud voelen en geenszins als zodanig betiteld willen worden. Een ongekend vitale generatie met uitgesproken wensen en ambities op het gebied van leisure, mode, food, wonen, gezondheid, comfort, cultuur … En met meer dan voldoende financiële mogelijkheden om die wensen waar te maken!

Wat doe je vandaag om klaar te zijn voor die kansen van morgen? Blijf je zitten in je cirkel van betrokkenheid en laat je deze ontwikkeling over je heen komen? Of stap je in de cirkel van invloed en neem je ondernemend en actief het heft in handen? Juist voor de jongere generatie ligt hier een belangrijke taak. De gearriveerde bestuurders, beslissers en ondernemers voelen zich weinig geroepen om van ‘het probleem vergrijzing’ een kans en uitdaging te maken. De 50-plusser van nu is morgen gepensioneerd; het zal zijn tijd wel duren. Après nous le déluge …

De bal ligt bij ons, dames en heren jonge honden. Tijd om te rebelleren en de vermoeide generatie boven ons links en rechts te passeren! The old road is rapidly aging. Please get out of the new one if you can’t lend your hand; Oh the times they are a changing, om met Dylan te spreken. De vergrijzing is géén ver-van-mijn-bed show, maar een opportunity die we nú moeten aangrijpen. Aan de bak!

De meest exotische vakantiebestemmingen passeren deze pre-zomerse dagen de revue. Walvissen spotten in Patagonië. Peniskokers fotograferen in Borneo. Collega-ondernemers evenwel lijken hun schaarse vrije dagen eerder door te brengen in minder uitheemse oorden als Balkonië. Nou ja, misschien kies je daar wel voor als je besluit te gaan ondernemen. Maar vreemder is het dat ondernemend Nederland ook in zakelijk opzicht niet veel verder komt dan Rundumhause.

De wereld wordt steeds kleiner. Met het grootste gemak bewegen we ons massaal over deze aardkloot. (Dat was vroeger wel anders, toen mijn oude buurman op weg naar het zonnige zuiden tot drie keer toe in Maastricht de borden richting Luik volgde, maar telkens weer in Liège het spoor bijster raakte.) In de global economy spelen fysieke afstanden zelfs helemaal geen rol meer, betoogt New York Times redacteur en Pulitzer Price winnaar Thomas Friedman in zijn boek The World is Flat (een absolute aanrader!). Via internet verplaatsen bedrijven hun activiteiten probleemloos naar lagelonenlanden. Bel je in Amsterdam de helpdesk van je computerfabrikant, omdat je laptop is gecrasht, dan zou het best eens kunnen dat de telefoon in India wordt opgenomen. No problem.

Startte internet als medium voor het uitwisselen van informatie, inmiddels zijn de mogelijkheden exponentieel toegenomen. Je kunt er ook machines, systemen en processen mee aansturen en bewaken. Remote, vanuit de plaats die je het beste of voordeligst uitkomt. En dat zal alleen maar toenemen, stelt Friedman. Wat elders goedkoper kan plaatsvinden, zal daar vroeg of laat gegarandeerd naartoe verhuizen. Water stroomt altijd naar het laagste punt.

Allemaal mooi en aardig, die platte wereld Maar toch kopte het Financieele Dagblad op 7 maart j.l. ‘MKB kijkt te weinig over de grens’. “Door het verre buitenland te mijden, blijft een belangrijk potentieel onbenut voor verdere internationalisering van het Nederlandse bedrijfsleven.” Koudwatervrees? Onbekendheid met de letterlijk grensoverschrijdende mogelijkheden? Taalproblemen? Te weinig markttransparantie? Een beetje ambitieuze ondernemer zou dergelijke obstakels inmiddels toch uit de weg moeten hebben geruimd.

Een platte wereld is misschien minder avontuurlijk, maar biedt ons ondernemers wel aantrekkelijke kansen. We hoeven alleen maar verder te kijken dan ’s lands grenzen. Én we zullen onze reis goed moeten organiseren. Dat wil zeggen, onze bedrijfsprocessen en communicatie. Strandde mijn buurman in Liège door een communicatieprobleem, via slimme webtoepassingen en andere weloverwogen communicatiemiddelen bereiken we vandaag de dag probleemloos onze bestemming. En bereikt die bestemming ons. Want ja, water stroomt inderdaad naar het laagste punt. Maar het heet hier toch niet voor niets Nederland?!

Waar dan ook en hoe dan ook … fijne vakantie!

Deze column is in juni 2008 gepubliceerd in Jong Management Magazine

Kleur is een issue. Zeggen ze. Organisaties zien hun personeelsbestand vergrijzen en zoeken naarstig naar het nodige groen. Witte scholen worden zwart, klaagt rechts. Zwarte scholen moeten witter worden, pareert links. In de grote steden vermengt wit zich met zwart tot een fraai bruin. Tijdens de gay parade wappert de regenboogvlag fier over de Amsterdamse grachten. Prachtig, vindt de een. Waar moet dat naartoe, vraagt de ander zich af.

Kleur is geen issue. Het is het anders zijn. De andere seksuele geaardheid. De andere religie. De andere kleding. De andere taal en gewoonten. En dat is altijd zo geweest. Nichts Neues unter der Sonne. Mijn ouders klaagden vroeger al over mijn lange haren (moet je me nou zien, pa). Als groentje was het verdomd moeilijk een leuke plek op de arbeidsmarkt te vinden (te weinig ervaring). De homoseksueel (zoals dat toen heette) die uit de kast kwam, kon gelijk het leger uit. De juf op de katholieke school die ging scheiden, kon haar schooltas pakken.

Kleur in de zin van anders zijn, is altijd een issue geweest. En het lost zich altijd op. De felle feministe die nog op de barricades heeft gestaan, ziet nog altijd reden om het patriarchaat te bevechten. De jonge meiden in ons bedrijf halen hun schouders op en vragen ‘Is er verschil dan?’ De eerste generatie ‘gastarbeiders’ deed het zware, vieze werk, zonder uitzicht op iets beters; nu groeit het aantal niet-westerse allochtone ondernemers met 3%, tegen 0,3% autochtone ondernemers!

En zo gaat het verder. We zullen anders tegen oudere collega’s gaan aankijken (als die zich tenminste niet al te belegen gedragen), om de simpele reden dat we die steeds meer zullen zien. Wat nou oud – jong?! Het woord allochtoon kan straks uit het woordenboek. Hoezo blank – zwart?! Wat bedoel je, man – vrouw?! Nou en … christen – moslim?!

Panta rhei … alles verandert. Altijd en overal. Toegegeven, het gaat wel heel hard op dit moment. We moeten sneller wennen en schakelen en dus moeten we hier en daar een handje helpen (in de vorm van voorlichting of stimuleringsprogramma’s bijvoorbeeld). Een duwtje in de rug geven. Een schop onder de kont. Maar kleur verandert hoe dan ook van issue in vanzelfsprekendheid. Prima, want dat maakt onze omgeving, ons werk, onze samenleving alleen maar leuker en interessanter. Kom maar op … colour us beautiful!

Deze column is in mei 2008 gepubliceerd in Jong Management Magazine (www.jongmanagement.nl)